str.3

Biskup Nathan powraca do szpitala 5 czerwca 1945r wraz z chorymi i siostrami - pielęgniarkami. Ogólna liczba chorych wynosi; 396, którymi opiekowało się 12 sióstr - pielęgniarek i 32 osoby personelu opiekuńczego. Lekarzy nie było. Zostają podjęte działania, by jak najprędzej przywrócić częściową działalność szpitala. Szkody spowodowane działaniami wojennymi są bardzo duże. W mniej uszkodzonych pawilonach zabezpiecza się dachy. Najbardziej zniszczone Pawilony(A, D i G) postanowiono odbudować w późniejszym terminie. W tym czasie trwa proces odsuwania bp Nathana od pełnionych funkcji w szpitalu i Fundacji Maryjnej. W dniu 20 listopada 1945 roku zostaje mianowany nowy dyrektor szpitala lek. med. Józef Wilczek. W dniach 16 - 17 stycznia 1946 roku, w trakcie wizyty w Branicach Administratora Apostolskiego ks. Bronisława Kominka, nowym przewodniczącym Fundacji zostaje mianowany ks. Jan Hajda. Bp Nathanowi pozwolono na kontaktowanie się z chorymi, co czynił aż do swojego wysiedlenia do Opawy w dniu 21 grudnia 1947 roku. Specjalnym Dekretem Rady Ministrów z dnia 21 września 1949 roku, Fundacja NMP w Branicach zostaje upaństwowiona. Protokólarne przekazanie majątku Fundacji nastąpiło 12 października 1949 roku. Na własność państwa nie przeszedł kościół pw Św. Rodziny i budynek klasztoru. Z ogromnym trudem, w ciągu 40 lat, stworzona z datków i przemyślności bp. Nathana Fundacja, która zapewniała samofinansowanie branickiemu szpitalowi, przestała istnieć.

Okres powojenny, a w szczególności pierwsze 10- lecie, to okres bardzo trudny dla szpitala. Brakuje wszystkiego; lekarstw, wszelkich materiałów i sprzętu medycznego, materiałów budowlanych na prowadzenie prac remontowych itd. Leczenie chorych odbywa się w bardzo ograniczonym zakresie. Jedynie pod względem aprowizacji szpital był samowystarczalny, dotyczy to lat 1949 - 80. Wyżywienie pacjentów w tym okresie, jak i bardzo tanie wyżywienie "stołówkowe" dla pracowników, było bardzo dobre. W latach 1945 - 54 nie prowadzi się prawie żadnych większych prac remontowych, trwa jednakże odgruzowywanie i oczyszczanie terenu szpitala. W klasztorze na powrót zgromadziło się blisko 150 sióstr, które pracują w szpitalu prawie we wszystkich jego działach. Władze wyraziły na to zgodę, gdyż brakowało personelu świeckiego, który chciałby opiekować się ludźmi chorymi psychicznie. Sukcesywnie jednak były one odsuwane od pełnienia ważniejszych funkcji w kluczowych działach szpitala.
W okresie 1 IV 1952 - 19 I 1953 dyrektorem szpitala jest lek. med. Bogdan Orlicki.
Kolejnym dyrektorem zostaje mianowany lek. med. Bronisław Molin, który pełni tę funkcję w okresie od 1 II 1953r. do 15 VII 1954r. Niestety nie posiadamy danych o ilości łóżek, jakimi w tym czasie dysponował szpital; znana jest nam jedynie przybliżona liczba hospitalizowanych chorych(1100 - 1200 rocznie). Są to jednakże dane przybliżone, zebrane na podstawie przekazów ustnych, a nie dokumentacji.
W roku 1954 szpital wydzierżawił od Branickiego Zgromadzenia Sióstr NPNMP część pomieszczeń klasztornych; spowodowane to było ciągle zwiększającą się liczbą chorych.
W dniu 31 lipca 1954 roku stanowisko dyrektora obejmuje lek. med. Zdzisław Jackowiak i zaczyna się w tym momencie tzw. "era Jackowiaka", czyli kilkunastoletni okres stopniowego rozkwitu branickiej lecznicy. Dyrektor Jackowiak zaczął bardzo energicznie odbudowywać zniszczone obiekty szpitala. Przede wszystkim zdecydował o odbudowie, zniszczonego do parteru, Pawilonu A i mniej uszkodzonego Pawilonu D. Z odbudowy całkowicie zniszczonego Pawilonu G zrezygnowano. Koszt remontu tego obiektu byłby wyższy niż wybudowanie nowego. Ruiny Pawilonu G rozgruzowano w 1962 roku.
Odbudowa Pawilonu A została zakończona w 1959 roku. Nadzorował ją konserwator zabytków. Umieszczono w nim dwa oddziały: Oddział A I, na pierwszym piętrze, z przeznaczeniem dla mężczyzn i Oddział A II, na drugim piętrze, dla kobiet. Oddziały urządzono bardzo nowocześnie. Jednorazowo w każdym z nich mogło się leczyć po 100 pacjentów. Na parterze pawilonu znalazły swoją lokalizację: apteka, izba przyjęć, laboratorium analitycznego, gabinet RTG i niewielka sala operacyjna. Wymienione komórki organizacyjne zostały przemieszczone do nowych pomieszczeń z budynku administracji, który w czasie działań wojennych doznał jedynie niewielkich uszkodzeń i zaraz po przejściu frontu mógł być użytkowany. W odremontowanym Pawilonie D ulokowano: Oddział Psychiatryczny dla mężczyzn i Oddział Psychiatryczny dla kobiet oraz Oddział Neurologiczny. Odremontowano również kompleks budynków warsztatowych H i uruchomiono ponownie warsztaty: stolarski i ślusarski. W 1960 roku, w tym budynku, rozpoczęły działalność warsztaty: metaloplastyki, materacownia, pierzarnia, dziewiarnia, drukarnia oraz warsztat szewski i tapicerski. Od 1962 roku warsztaty te nazwano Warsztatami Terapii Zajęciowej. Pracowali w nich pacjenci pod nadzorem opiekunów. Odremontowano również Pawilon I. Po odpowiednim przystosowaniu i wyposażeniu przez wiele lat służył jako żłobek i przedszkole dla dzieci, których rodzice pracowali w szpitalu.
W dniach 13 - 15 czerwca 1960 roku odbywają się w Branicach obrady XXIII Krajowego Zjazdu Psychiatrów Polskich.

Dyrektor Jackowiak bardzo dbał o chorych przebywających na leczeniu w szpitalu. Jego motto brzmiało: "Salus aegroti suprema lex" (Dobro chorego najwyższym prawem). Doprowadził on szpital do zdecydowanego rozkwitu. W okresie, w którym był on dyrektorem, branicki szpital był wzorem dla tego typu szpitali w kraju. Dyrektor Jackowiak jak niegdyś bp Nathan dbał nie tylko o pacjentów, ale również o pracowników szpitala. Wielką bolączką w omawianym okresie był "głód mieszkaniowy", pracownicy mieszkali w suterenach i na strychach pawilonów. Dlatego w 1959 roku właśnie dzięki staraniom dyrektora Jackowiaka został wybudowany blok mieszkaniowy, a w 1961 hotel pielęgniarski. W dniu 12 maja 1961 roku Zgromadzenie Sióstr NPNMP, w dość dramatycznych dla nich okolicznościach, opuszcza klasztor i przenosi się do Domu Rekolekcyjnego. Były klasztor, teraz Pawilon J w całości zostaje zagospodarowany przez szpital. Na I piętrze znalazło swoją siedzibę Medyczne Studium Zawodowe. Na II piętro po remoncie przystosowawczym został przeniesiony z Pawilonu D Oddział Neurologiczny, który posiadał 80 lóżek. Na III piętrze mieścił się Oddział Psychiatrii Ogólnej dla 100 chorych, zaś na IV Dom Słuchacza. W roku 1960 szpital wraz z filiami dysponował 2200 lóżkami i był jednym z największych szpitali psychiatrycznych w Polsce.

Szczególną dbałością dyrektor Jackowiak otaczał terapię zajęciową. W dniu 5 marca 1962 z jego inicjatywy utworzona zostaje, jako pierwsza w Polsce, Państwowa Szkoła Medyczna Instruktorów Terapii Zajęciowej, której zadaniem miało być kształcenie instruktorów terapii zajęciowej. Była to szkoła stacjonarna i mieściła się na I piętrze Pawilonu J. Internat dla słuchaczy mieścił się w tym samym pawilonie na IV piętrze. Dyrektor Jackowiak był również dyrektorem nowo powstałej szkoły. W pierwszym okresie swojego istnienia szkoła była bardzo ściśle związana ze szpitalem. Wykorzystywała oddziałowe pracownie terapii zajęciowej i Warsztaty Terapii Zajęciowej do prowadzenia zajęć praktycznych i praktyki młodzieży szkolnej. Równolegle do kształcenia instruktorów terapii zajęciowej, wychodząc naprzeciw potrzebom szpitala, w szkole organizowane było również szkolenie innego średniego personelu medycznego. I tak w latach 1961 - 1972 wykształcono 150 psychiatrycznych asystentek pielęgniarstwa, a do roku 1985 tytuł pielęgniarki dyplomowanej uzyskało 165 osób, w tym 41 osób tytuł pielęgniarki psychiatrycznej. W roku 1972 nastąpiła reorganizacja szkolnictwa medycznego w Polsce i uległa zmianie nazwa szkoły na Medyczne Studium Zawodowe - Wydział Terapii Zajęciowej. Do roku 2002 Medyczne Studium Zawodowe wykształciło 1709 absolwentów. Dyrektor Jackowiak dbał również o kulturę fizyczną, dlatego bardzo zaangażował się w budowę stadionu sportowego w Branicach, który oddano do użytku w 1962 roku. Stadion otrzymał nazwę KS ORZEŁ.

Niezwykłą wagę dyrektor Jackowiak przykładał również do estetyki pomieszczeń, w których przebywali chorzy jak i całego terenu szpitala. Park szpitalny był pełen kwiatów i bardzo zadbany. Oddziały prześcigały się w upiększaniu swoich ogródków. Od 1965 roku zostały sprowadzone zwierzęta, by cieszyły oczy, zarówno samych chorych, jak i odwiedzających ich bliskich. Wszystkie te zabiegi miały na celu podniesienie estetyki otoczenia, w jakim przebywali chorzy, a tym samym polepszenia ich samopoczucia. Na terenie szpitala działały 3 kawiarnie, kino, biblioteka, klub i 2 sklepy spożywcze. Dyrektor Zdzisław Jackowiak zakończył pracę w branickim szpitalu z dniem 30 czerwca 1969 roku. Przez okres trzech miesięcy po jego odejściu funkcję dyrektora komisarycznego pełnił mgr inż. Jan Olszewski.